No main nin kuminto muyo kunran saraytin patandá, suratan muyay Binubolinao.com udino magpusto kamo sa Mag´irgo siksyon pigaw maikalamó saray kuminto muyo.
Nangipatandá na ni Cynthia Sayno.
Saray Swiss nikikalamó sara kunan UN sa laban nin kasamá a kuwarta Oktubri 14, 2007
Koh-Lanta Palawan Agusto 4, 2007
Taga Pilipinas a napilí ra nin Pangulon Kosiniró sa Balin Putí Agusto 31, 2005
Magbutos tamo para sa Pilipinas Agusto 30, 2005
Say Pinamabista nan Pilipinas Agusto 29, 2005
Saray Swiss nikikalamó sara kunan UN sa laban nin kasamá a kuwarta
Si Switzerland nag´in yan núna a bayan nin nagpirmawan sa gawaan sa babon lutá nin ipasublí a kuwarta nin tinakaw ran duká a pangungulon guberminto.
Sa gaw´en ran nikikalamó nin UN-Word Bank, rabay ra nin saray bayan a nakapatubó ana a tumulong sara kunran bayan a mampakatubó et nin makapasublí ngámin a kuwartan natakaw kunra.
Wanan World Bank, sitin gaw´en ket rabay ran pataladan saray ngámin nin duká a pangungulon bayan sa babon lutá.
Si Switzerland ket sísaray makapatandaan sa kunran sikriton bubanko tan say ugalí ran kasan kabiangan sa kasamá nin kuwarta, wanran mampagbantayan.
Mapalaway a Mensahi
Wana ni Imogen Foulkes sa BBC itaw sa Berne, saray bubanko nin Swiss a nipasublí rayay sayan bali nin main bili nan $500m (£249m) udino 21,656,000,000.00 PHP a tinakaw na ni Ferdinand Marcos, síyay pangulo nan Pilipinas intaw.
Sin nag´in yaynan guberminto nin dimukratiko sa Pilipinas, nateng et nin 18 a taon nin nakakalap kunan sitin kuwarta.
Main raruman pangulo sa bayan Nigeria, si Sani Abacha, a main gáger nan $700m (£348m) sa Banko nin Swiss.
Sitin báyon gaw´en ket rabay ran pag´inum´ayan kunran bayan nin mampakatubó et nin kalapen a kuwarta nin matkap ra.
Baná ta si Switzerland a paspas yan nikikalamó kunan sitin gaw´en, rabay ran ipákit nin kai ana magwá a ikapabali undino maniká a natakaw a kuwarta sa Bankon Swiss, wana ni Paul Seger, pangulo sa gangan nin internsyunal a publiko itaw sa Swiss foreign ministry.
Wana et, kai mi rabay nin saray kumin bubanko a usaren para sa duká nin kuwarta tan nangwá kami ana nin alakin gagawaan tano kai ana magwá a mangiyator nin kasamá nin kuwarta sa Switzerland. Sa pamasublian rabay mi nin gaw´en ti nin paspas. Sin tataon, nakapasublí ana nin $1.6bn (£795m) nin kuwarta, mas abaw ti dyan saray raruman bubanko sa Yurupa udino sa babon lutá.
Labanen yay sitaw say wanra-wanra
Wana ni Mr. Seger say pag´isip-isipen ra kunan Banko nin Swiss a mainum´ay nin iyadi a kuwarta ket maidap ti lí nin isilyan a isip abirno sa báyon gangan a kontran mangiyadi nin kuwarta.
Wana et, no mákit muyoy sini nin James Bond, udino sini na ni Dan Brown nin Da Vinci Code, main yay duká a bankiro nin Swiss a mangiyadi ngámin nin kuwarta. Rabay mi nin labanen kunan sitin pag´isip-isipen bale anamaet maisip ko nin mampanalo kami kunan sitin laban. Saray duká nin pangungulon bayan nin mangiká nin bawal a kuwarta sa Banko nin Swiss ket mirwa saran umisip no gaw´en rayti lí. Sawanin ana sa Switzerland a ambo yaynan mabista nin mangiká nin kasamá a kuwarta nin sikrito.
Si Switzerland, wana intaw saray bubanko ra a kai gapo nin mangwá nin abas, sawanin nangipangakó sara nin tumulong sa paggawaen nin kai mámet a natakaw nin kuwarta. Sitin wanran nangibaritá kunan sitin patandá.
Nangibwat yaytin patandá sa BBC News.
Pinataros sa Binubolinao ni Josue Castellano
• • • • • •
KOH-LANTA Palawan
Main kano a prugrama nin tilibsyon a taga-Pransya a wanran Koh-Lanta Palawan. Barámo yaytin Survivor (makapabyayan) a nangibwat sa Amerika. Sitin bantyan nin ikap bilang ya sa byay nin pagé a wanran reality game show. Sayting ikap ket mapaidapan saray ampiikap tan maipákit lí no sínoy maong nin makapaanos undino makapaagwanta. Si sayay naibatí nin nakapaumdeng a manalo. Saray mampiikap kunan sitin ikap ket nangibwat sara ngámin sa Pransya. Say kamínan nan ikap ket itaw ya sa Palawan. Nakagrupo saran ruwa saray ampiikap. Sayay grupo a ngaran ra Guntad tan say rauram ngaran ra Batang. Labin-ánem saray mampiikap. Wanran tagaBolinoa itaw sa Pransya ket ipakit ra sayti nin pabantayan kada Byirnis sa tyanel TF1. Say Pilipinas kano ket ngaran ya kababali-bali ta masikat ya kano nin pabantayan. Baná kunan sitin pabantayan a maipákit yay Pilipinas nin mabista yan pamasyaran tan laluynan umabaw a mamasyar sa Pilipinas.
Nangibwat yaytin patandá sa Tyanel TF1 sa Pransya.
Pinataros sa Binubolinao ni Josue Castellano
• • • • • •
Taga Pilipinas A Napilí Ra Nin Pangulon Kusiniró Sa Balin Putí (White House)
Si Cristeta Comerford, síyay a núnan babayi nin napilí a pangulon kusiniró sa Balin Putí ket nampaningkap siya si Núnan Madam Luara Bush a ánem nin bulan ana.
Si Comerford ket katulungan ya koni Walter Scheib III anggan nan mapuló a taw´en. Siti si Scheib ket linmayas ya konan sitin atágay nin posisyon intaw sa Pibriro 2005 (rwan ribo tan lima).
Say trabaho na lí ni Comerford ket makailamó yay preparasyon nin menus tan kanen ran Núnan Pamilya, bisita ra tan sataw nin statedinners.
Sin intaw nin nakakayadí a taw´en, say napikaupá nan pangulon kusiniró ket $100,000 (sanribo a ribo) [euro 55,000 (limam-puló a ribo)].
Si Comerford ket kababalyan yaynan US, tan ginwá nay menu sa nakayadí nin bulan para sa honorary dinner kunan Pangulon India, Primiron Ministro Manmohan Singh.
Main a 134 (sanyasot tulom puló tan ápat) nin bisita ra ket pinákan saran marayep a nasinigang nin asparagus tan ginatánan a kalamansi; napiriton kuná nin halibut, mantikilyan láya tan karot, basmati nin sinápang a nakwan nin pastasyo nuts tan pasas, tan say nadikutan a pising nan birano; tan binubulong nin Bibblettuce a nakwan nin kalamansin suká.
Saray grupon nasyonal nin bubayin kusiniró ket nibaritá ra kona ni Madam Bush nin pumilí ya kumon a babayi ta maipáwit a mensahi kunran industriyo nin serbisyon kanen. Ket sawanin, 40% ngamin nin trabaho kunan sitin industryo a nakakalap ran bubayi balé 4% tamó ay atágay nin posisyon.
Makabasa yay ngamin nin artikuo sa BBC NEWS World Edition.
Pinataros sa Binubolinao ni Josue Castellano
• • • • • •
Magbutos tamo para sa Pilipinas
Kinatandá moyo sa Pilipinas a main nin coconut (ungot) geotextile (aka coconet) nin naiyusar para sa soil erosion control? Sitin geotextile nin ungot ket napilí yan sayay a labinrwan pinalista sa Newsweek tan BBCs (British Broadcasting Corporation) World's World Challenge.
Sitin World Challenge ket maniningkap para sa kompetinsya saray tawo udino grupo sa babon lutá nin main a proyikto nin makapatulong konran bubabali tan sa lulogar ra. Wanran, whose projects have contributed great impat at a grass root level.
Main lí a dokumentaryo nin sini konan coconut geotextile sa Pilipinas udino industryo nin coconet. Ipaliwá ya li sa BBC World cable channel sa Septyimbri 24, alas 8:30 GMT tan maka-feature ya lí ananaet sa Agusto 29 special issue nan Newsweek.
Sitin “The World Challenge” ket makaipatandá sa babon lutá a prosperas ya anamaet ay industryo nin coconut geotextile tan sa coconut fiber exporters sa Pilipinas. Mabista no manalo yay Pilipinas ta makapamaong yay publicity konan bayan tamo.
Mako kamo konan sitin linko ta magbutos kamo para sa Pilipinas. The World Challenge.
Pinataros sa Binubolinao ni Josue Castellano
• • • • • •
Say Pinamabista nan Pilipinas
Mako Pilipinas
Nanurat na ni Robin Martin, Deriktor Hiniral sa INTEL, kunan Pilipinas.
Saray Pilipinos (naikalamó saray manurat nin notisya [Press], saray tawon negosyo (business people), tan síko anamaet), abaw tuloy nin iniisipen (perception) tamo sa duká a nangyayadí sa Pilipinas tan maipikta saray iniisipen ran raruman tutawo udino ekstrahiros konan Pilipinas tan saray mampaikap nin náting anadti. Saraytin duká a iniisipen ket ambó sara anamaet nin kapada sa rialidad no ikapada ya sa raruman bayan bilang a Kolombya, Egipto, Sintron Baytan, Aprika, wanin.
No mag´irgo tamo konran raruman tutawo iti sa Pilipinas tan itaw sa abrod, makaipatulong yay bayan tamo no ibalansyar tamo a irgo tamo nin duká tan mabista a nangyayadí sa Pilipinas. Ambó pirmin anamaet a duká nin iniisipen tamo.
No kikiten moyoy Pilipinas sawanin tan sa 1995 (sa taw´en sinmublí ako), nakángap ako sa ngamin nin progiso sa bayan tamo.
Bilang sarayti:
1. Main ana nin alakin telecom infrastructure nin kasa et sa 1995. Sin 1995 say industriyo nin telecom ket na-deregulated ya. Sin nagyadti yayti, say bilyon nin dudolyar ket naka-invest (nabayad) ana sa networks nin fixed lines tan cellular. Saraytin networks ket nangwá a sestima nin main a 5,000 kms nin fiber optic backbone. Nakakalap yayti et sa prisyo nan world competitive cost. Tinmaraná sa 900,000 fixed line capacity intaw sa 1995 ket sawanin main anan abaw et a 7 milyon. Kasa gapo nin cellular phones sa 1995, balé sawanin main anan abaw et a 11 milyon nin line capacity.
2. Saray báyon high-rise building, maikalamó yay MRT, saray EDSA Flyovers (tan say Ayala Avenue flyover), yay SKYWAY, saray Rockwell tan Glorietta 4, yay Fort, saray NAIA Terminal 2 tan saray báyon-báyo nin skyscapers, ket kai et saraytin naipádeng sa 1995.
3. No mako ka sa probinsya, makákit ma lí saray kukalsada ket maong saran nakagwá (internasyonal kwalidad a kalsadan aspolt). Nakapako ko sa Iba, Samballis sa nakayadí nin linggo ket nakángap ako konran kalsada nin kai anamaet pirmin maiyusar. Saraytin kalsada ket maong yay kwalidad ra.
4. Say iksportasyon nan Pilipinas ket immabaw nin 600% sa nakayadí nin walon taw´en. Abaw et a raruman progriso sa nakayadí nin walon taw´en. Kikiten may bungan mangga nangibwat sa Pilipinas ket makaiksportasyon sarayna sa Amerika tan sa Yuropa.
Main et raruman nakapangyadí nin makiparangas tamo:
1. Say Korporasyon nin INTEL ket 28 a taw´en saraynadti. Iti et sa Pilipinas ay tunmaraná saray sabtan advanced products ra, bilang yay Pentium IV. Sa 2002, say operasyon sa pilipinas nakaikspiktado yay san kalakyan nin assembly tan testing operasyon sa babon lutá.
2. Say Korporasyon nin TEXAS INSTRUMENT ket 20 a taw´en saraynadti anamaet sa Baguio. Sísaray san kalakyan mangwá nin DSP chips sa babon lutá. Saraytin DSP chips ket saray utek sa rarem ran cellphones. Itaw sa Baguio a ipangwá ray chips para sa 100% nin NOKIA cellphones tan 80% nin Erikson cellpones sa intiron babon lutá.
3. Saray TOSHIBA Laptops ket ipangwá ra sa Santa Rosa, Laguna.
4. No main nin kotsi mo nin BENZ, BMW udino VOLVO, makatyansa yay ABS system na ket nagkagwá ya sa Pilipinas.
5. TREND-MICRO, saray sayan maong nin ampangwá nin virus software nin PC-cillin. Iti sara sa Eastwood Libis, Quezon City nin mag-develop ray tambar “cures” para sa komputer viruses. No main nin virus nin lumwá sa komputer, andibali no adti-adti ya sa babon lutá, iti sara a mangwá nin tambar tan sarínen ran gaw´en ti sa 45 minutos.
6. Sa dandani nin mangyadi sa sitin taw´en, maikspiktado saray mayorya nin US Call Centers a ilyalis ra yay operasyon ra iti sa Pilipinas. Siti ay sayay lugar nin tepren ko nin sítamo a sankabistawan sa kasabyan nin best value for the money.
7. Say America Online (AOL), main nin 1,000 tutawo ra sa Clark a mangumbat nin 90% a global e-mail inquires ra.
8. Say Korporastion nin PROCTOR & GAMBLE, main abaw et a 400 tutawo ra iti sa Makati (midya nin edad ket 23 taw´en) nin ampanggaw´en nin Pinansas, Accounting, Human Resources tan makaprosiso nin bayad.
9. Say Korporasyon nin CITIBANK, iti sara sa Ibali a gaw´en ran global ATM programming. Abaw et a raruman bagay nin gaw´en ra iti para konran rehyonal operations network nin Asia-pacific rehyon.
10. Siti a núnan taw´en yay Pilipinas nin magiksportado yan kotsi nangibwat sa FORD Pilipinas.
No mako ka lí udino mamasyar sa abrod tan makákit yay katra-trabaho moyo, ibaritá moyoy mabistan notisya. Say sayan alaki nin problima tamo ket saytaw a naiisip nin duká. Sitin duká a naiisip a labanen tamo ta n tepren tamo a mabistan naiisip nin abaw a nagwá ana sa pilipinas, tepren ra lí anamaet nin raruman tawo.
Sitib mensahi nakumparti ya kon ran kababalyan nan Pilipinas nin marabay a makailalo tan makatrabaho para sa bayan tamo.
Sitin mensahi ket makapakákit yay orihinal nan surat sa Inglis sa Inglis siksyon: News.
Pinataros sa Binubolinao ni Josue Castellano
• • • • • •
Kuminto kunan sitin Artikulo, Say Pamamabista nan Pilipinas
Kuminta na ni Josue Castellano, San Francisco, CA USA.
Main binasa kon raruman kuminto sa Internet konan sitin mensahi ket abaw a mix reaction a binansa ko.
Balé, sin nayadí kon binasa yaytin mensahi, naka-agree ako anamaet konan wana. Abaw a nákit ko sa Pilipinas sa Iniro 2005. Abaw saray improvements a nákit sa Baguio, abaw ana nin báyon developments itaw. Pariho sa Bolinao, abawa anay developments anamaet. Saray kalsada nin mako sa Bolinao ket mabista sara na. Sa Makati, barámo yaynan San Francisco CA. Main anamaet nakit kon pobrin lugar balé main anamaet wanti sa San Francico. Ambó namet pariho balé tepeten ko sa kongko, ambalé namet wanin a makákit ka nin sabtan mabista nin lugar ket makákit ka anamaet nin sabtan duká a lugar?
